تاریخچه بیمه عمر در ایران و جهان
بیمه عمر در ایران و جهان قدمتی طولانی دارد. این نوع بیمه یکی از قدیمیترین محصولات بیمهای است که متاسفانه در ایران شناخت کمتری نسبت به آن وجود دارد. در ایران بیمه عمر بیشتر با عنوان بیمه زندگی شناخته میشود و به همین دلیل از هر دو این اسامی برای اشاره به این محصول استفاده میشود. در ادامه این مطلب قصد داریم به تاریخچه بیمه عمر در ایران و جهان بپردازیم و توضیح دهیم که این محصول از گذشته تا به امروز چه تغییراتی داشته است.
معنای واژه بیمه در فرهنگ نامهها
ابتدا بهتر است ببینیم که منشا واژه بیمه از کجاست و در فرهنگهای مختلف با چه اسامی از آن یاد میشود. واژه بیمه که در زبان فرانسه Assurance و در زبان انگلیسی Insurance نامیده می شود، ظاهراً به کلام فارسی شباهت دارد. لغت شناسان معتقدند که واژه انگلیسی و فرانسه از ریشه Securus که به معنای “اطمینان” است گرفته شده و علاوه بر عقد بیمه در معانی تضمین، تأمین، اعتماد یا اطمینان به کار رفته است؛ زیرا عامل اساسی انعقاد یا عقد بیمه، ترس و “بیم” است. با این همه، به نظر میرسد ریشه اصلی آن مفهوم گریز از خطر دارد و به سبب همین ترس است که “عقد بیمه” وقوع مییابد.
بیمه عمر در زبان انگلیسی به عنوان life insurance یا بیمه زندگی شناخته میشود. این نوع از انواع بیمه نامه شرایط و محصولات مختلفی دارد که در مطلب بیمه عمر چیست به طور کامل و جامع به بیان آن پرداختهایم. به همین منظور پیشنهاد میکنیم این مطلب را بخوانید.
تاریخچه بیمه عمر در جهان
بشر از گذشتههای دور همیشه در این فکر بوده که خود را از نتایجِ اقتصادی مرگهای ناگهانی در سنین جوانی و همچنین عوارض ناشی از پیری حفظ کند. به طوری که میتوان گفت انواع خاص بیمه های عمر به دورههای یونان باستان بر میگردد. در یک نوشته روی “پاپیروس” که در مصر کشف شده و مربوط به ۴۵۰۰ سال پیش بوده، آمده است که مومیاگران مصری هر موقع که یکی از کارکنان کارگاههایشان فوت میکرد، موظف بودند وراث آنها را مورد حمایت قرار دهند. در زمانهای بسیار کهن، در برخی از شهرهای بزرگ انجمنهایی تشکیل میشد که در ازای دریافت حقِ عضویت، هزینه کفن و دفن هر عضوی که فوت میکرد را تقبل کرده و غرامتی هم به بازماندگانش پرداخت میکردند. در قرون وسطی سندیکاهای مختلف به کار بیمه گریِ عمر مشغول بودند و در اسنادِ به جا مانده از قرون وسطی اولین قراردادهای “مستمری مادام العمر“ به دست آمده است.
تا قرن هفدهم در کشورهای اروپایی، بیمه عمر به صورت شرط بندی روی فوتِ اشخاص ثالث بین دو نفر کم و بیش مرسوم بود. اینگونه شرط بندیها به دلیل مغایرت با اصول اخلاقی از طرف مقامات مذهبی و قضایی گه گاه ممنوع اعلام میشد. همین موضوع سالیان دراز منجر به عقب ماندگیِ بیمههای عمر شده بود. اما طی قرون هفدهم تا نوزدهم، با کمک دانشمندانی مانند برنولی، دپارسیو و اویلر علم اکچوئری که تلفیقی از احتمالات و محاسبات مالی بود، به وجود آمد. از آن پس بیمه عمر از حالت شرط بندی و برد و باخت خارج شد و به صورت علم درآمد. در ادامه متخصصین، این علم را دانش اکچوئری نامیدند. محاسبات حق بیمه در بیمههای عمر براساس احتمالات مرگ و میر انجام میگرفت که پس از آن با وارد شدن نرخِ بهره شکل پیچیدهتری به خود گرفت.
با گذر زمان و پیشرفتهتر شدن جوامع، اولین بیمه نامه عمر در زمان سلطنت الیزابت اول در لندن در سال ۱۵۸۳ صادر شد که قراردادی را روی زندگی شخصی به نام ویلیام گیبنس منعقد کرده بود. مدت این بیمه نامه یک سال ( ۱۲ ماه) و نرخ حق بیمه ۸% سرمایه فوت آن بود. بیمه نامه با نام خدا شروع و در پایان، سلامت و طول عمر بیمه شده مسألت گردیده بود. جالب آنکه این فرد در آخرین روزهای سال فوت میکند و پس از مجادلات بسیار، سرانجام دریافت کنندگان حق بیمه که از تجار لندن بودند، به پرداخت سرمایه محکوم شدند. پرداخت حق بیمه هم همراه با یک سری مناقشات بود. دعوا بر سر این بود که منظور سال قمری است یا سال شمسی؟ چون سال قمری ۱۰ روز کمتر از سال شمسی است و گیبنس در خلال همان ۱۰ روز فوت کرده بود؛ اگر مدت را یکسال قمری در نظر میگرفتند، سرمایه فوت قابل پرداخت نبود و در غیر این صورت بایستی پرداخت میشد.
روند تأسیس شرکت های بیمه عمر در دنیا
اولین شرکت بیمه عمر در سال ۱۷۶۲ در انگلستان تأسیس شد و اولین بررسی علمی درباره بیمههای عمر در سال ۱۸۱۲منتشر شد. از آن به بعد شرکتها و مؤسسات بسیاری به صورت سهامی یا تعاونی در کشورهای اروپایی و آمریکایی در زمینه توسعه بیمههای عمر پا به عرصه وجود گذاشتند و به خصوص پس از جنگ جهانی دوم، توسعه بیمههای عمر و پرداخت انواع مستمریها به مردم در اکثر کشورها مخصوصاً آمریکا و در سالهای بعد در هند و آسیای شرقی سرعت گرفت.
شکل گیری بیمه عمر در ایران
بیمه عمر در ایران به وسیله نمایندگی یک شرکت بیمه خارجی به نام ویکتوریا در سال ۱۳۱۴ آغاز شد و امضای اول آن را نمایندهای در ایران و امضای دیگر در مرکز شرکت واقع در برلین زد. این نمایندگی پس از یک سال فعالیت منحل شد و سرمایه بیمهای خود را که شامل ۱۵۰ بیمه نامه با مجموع چهارصد هزار ریال حق بیمه سالیانه و تعهد ۸ میلیون ریالی بود به شرکت سهامی بیمه ایران که تازه تأسیس شده بود، واگذار کرد.
در ادامه اولین بیمه نامه عمری که توسط نمایندگی مزبور صادر شد، یک بیمه عمر و پس انداز با سرمایه ۶۰۰ لیره انگلیسی و متعلق به یک تاجر تبریزی به نام جبار صالح نیا بود که در پایان مدت، از طرف شرکت بیمه ایران به بیمه گذار پرداخت شد. شرکت سهامی بیمه ایران، در سال ۱۳۱۵ و یک سال بعد از تأسیس، عملیات بیمه عمر را با مشارکت یک بیمه گر اتکایی سوئیسی به نام یونیون سوئیس آغاز کرد و در سال ۱۳۳۶ شرکت بیمه ملی و در سال ۱۳۴۰ شرکت سهامی بیمه امید نیز به این عملیات پیوستند. پس از چند سال وقفه و رکود در ارائه بیمههای عمر، از سال ۱۳۶۷ با تصویب قوانین لازم، شرکتهای بیمه، صدور بیمههای زندگی را از سر گرفتند و در حال حاضر، ۱ شرکت دولتی و ۲۷ شرکت خصوصی در زمینه فروش بیمههای عمر فعالیت میکنند.
نقش اقتصادی بیمه عمر
این بیمه ها دارای آثارِ مهم اقتصادی و اجتماعی هستند و نمیتوان آن را انکار کرد. از جمله این آثار مهم اقتصادی جنبه پس اندازی و سرمایه گذاری آن است که در دو سطح خرد و کلان مطرح است. در سطح خرد، به پس اندازهای مردم توجه دارد و در سطح کلان یا ملی به رابطه بیمههای اندوخته دار و تولید ناخالص ملی پرداخته میشود و در نتیجه به این مفهوم دست پیدا میکنیم که هر چه حجم بیمههای عمر و به تبعِ آن، اعتماد و اطمینانِ خاطر مردم بیشتر باشد تولید ناخالص ملی نیز بالاتر خواهد بود. بنابراین لازم است که مردم با اعتماد به شرکتهای بیمه عمر، علاوه بر اطمینان خاطر نسبت به آینده خود و خانوادهشان، در اقتصاد و تولید ناخالص داخلی نقش داشته باشند.
نظرتان را درج کنید